Báo chí vừa đưa tin, một báo cáo lương và thị trường lao động năm 2026 cho biết có tới gần 20 công việc có nguy cơ thu hẹp, biến mất trong vài năm tới. Đáng lo không, và phải làm gì?
Những công việc có nguy cơ biến mất hoặc thu hẹp
Nhóm công việc lặp lại, làm theo quy trình cố định, đứng đầu nguy cơ này. Dạng công việc này dễ bị tự động hóa, AI hoặc robot thay thế như: nhân viên nhập liệu, xử lý hồ sơ thủ công; kế toán ghi sổ đơn giản; nhân viên tổng đài kịch bản cố định; công nhân dây chuyền sản xuất lặp đi lặp lại; nhân viên bán vé, thu ngân truyền thống.
Kế tiếp là nhóm công việc trung gian truyền thống như: môi giới đơn giản như bất động sản, bảo hiểm kiểu chỉ đăng tin chốt sale; nhân viên bán hàng không tạo giá trị tư vấn; dịch thuật cơ bản.
Bên cạnh đó, còn có một số công việc văn phòng nằm trong trạng thái tưởng chừng an toàn như: trợ lý hành chính thuần giấy tờ, nhân sự chỉ làm chấm công tính lương, marketing chỉ đăng bài, chạy quảng cáo máy móc.
Những công việc này không hoàn toàn biến mất, mà là ít vị trí hơn, đồng thời yêu cầu cao hơn.
Tâm thế và định hướng
Bất kỳ công việc nào chỉ làm theo hướng dẫn, không cần suy nghĩ sâu, không tạo giá trị mới, đều có rủi ro.
Lý do là AI và tự động hóa khiến công việc nhanh hơn, rẻ hơn, không biết mệt. Thời buổi kinh tế khó khăn, doanh nghiệp cần tối ưu chi phí. Người dùng tự làm được nhiều việc hơn. Công việc không cần tư duy thì rõ ràng máy làm tốt hơn người.
Đây là thực tế, phải chấp nhận thay đổi. Không có nghề nào an toàn trọn đời. Không nên bám vào chức danh, mà hãy tin vào năng lực bản thân.
Chúng ta cần sẵn sàng cho bước dịch chuyển từ người làm, trở thành người giải quyết vấn đề. Mình giúp ai, giải quyết vấn đề gì, giá trị của bản thân nằm ở đâu mà máy móc khó thay thế được?
Định hướng việc làm, nên thiên về những nhóm công việc có sức bền cao hơn, ít nhất trong 10 – 20 năm tới. Đó là những công việc cần tư duy, sáng tạo, phán đoán như lập chiến lược, quản lý, phân tích; thiết kế, sáng tạo nội dung chiều sâu; nghiên cứu, phát triển sản phẩm.
Những công việc cần cảm xúc và tính người như ngành giáo dục, huấn luyện, cố vấn; tâm lý, chăm sóc, y tế; sales tư vấn cao cấp, chăm sóc khách hàng giá trị cao.
Ngoài ra, là công việc kết hợp công nghệ như: data, AI, IT không chỉ code, mà hiểu bài toán; marketing kinh doanh số có tư duy; vận hành hệ thống, tối ưu quy trình.
Chúng ta buộc phải học gấp, trau dồi bản thân sao cho nhanh hơn sự thay đổi của thực tế. Cụ thể, luôn có kỹ năng kiếm tiền chính, cùng một vài kỹ năng phụ hỗ trợ, bên cạnh đó cần thường xuyên rèn tư duy hệ thống, giao tiếp và tiếp tục tự học.
Nguồn: Vietbuildforum
