Có một ngộ nhận rất phổ biến là nhiều người nghĩ mình tiêu dùng thông minh, nhưng thực ra không phải. Nhiều người tin rằng như vậy, nhưng thực chất chỉ là cảm giác thông minh sau khi mua.
Tiêu dùng thông minh không phải là mua ít nhất, mà là mua đúng nhất. Không chỉ đơn giản là mua đồ rẻ hay săn sale, mà là cách tiêu dùng có ý thức, có tính toán và có trách nhiệm, nhằm tối ưu lợi ích cho bản thân và xã hội trong dài hạn.
Ngộ nhận mua rẻ là tiêu dùng thông minh
Biểu hiện là tự hào vì mua được đồ giá hời, sale sâu, khoe hóa đơn giảm 40 – 70%, mua nhiều món vì rẻ quá không mua thì phí.
Vấn đề thật sự ở đây là rẻ so với giá niêm yết, không phải rẻ so với nhu cầu. Mua đồ không cần dẫn đến tổng chi tiêu vẫn tăng. Chất lượng đồ thấp sẽ nhanh hư nên phải đi mua lại.
Thế nên, thông minh giả là tối ưu giá mỗi món, còn thông minh thật là tối ưu giá trị sử dụng
Ngộ nhận đã suy nghĩ rất kỹ rồi
Biểu hiện là xem review, so sánh bảng giá, coi clip đánh giá, và tin rằng quyết định hoàn toàn dự trên lý trí.
Vấn đề thật sự ở chỗ bị review thao túng, so sánh trong khung có sẵn của người bán, chỉ tìm thông tin ủng hộ quyết định muốn mua. Điều này gọi là thiên kiến xác nhận.
Thực chất, lý trí được dùng để biện minh cho cảm xúc, không phải để quyết định.
Ngộ nhận mua đồ xịn là thông minh
Biểu hiện là mua một lần cho đáng, ưu tiên thương hiệu cao cấp và tin rằng đồ đắt luôn bền và tốt.
Vấn đề thật sự là người mua trả tiền cho thương hiệu, thiết kế dư thừa cùng tính năng không bao giờ dùng đến. Người mua bị lẫn lộn giữa năng lực sử dụng và sản phẩm. Chẳng hạn, mua máy ảnh chuyên nghiệp nhưng chỉ chụp auto, mua laptop cấu hình cao nhưng dùng Word, lướt web.
Tiêu dùng thông minh là đủ dùng và phù hợp, không phải tối đa.
Ngộ nhận mình tiết kiệm hơn người khác
Biểu hiện là so sánh nhìn xuống, ít ra mình còn không tiêu hoang như họ. Bên cạnh đó, tự an ủi ai mà chẳng mua như vậy.
Vấn đề thật sự ở đây là sự so sánh với người tiêu pha hơn để thấy mình ổn. Không so với mục tiêu tài chính cá nhân, thu nhập của chính mình và giá trị dài hạn của món đồ.
Chuyên gia gọi đây là đạo đức giả trong chi tiêu, làm một điều tốt, rồi cho phép mình tiêu tệ ở chỗ khác.
Ngộ nhận mua cho bản thân là xứng đáng
Biểu hiện là cả tháng vất vả rồi, đời có mấy khi, không tự thưởng thì ai thưởng cho.
Vấn đề thật sự là dùng tiêu dùng để giải tỏa stress, lấp khoảng trống cảm xúc và thỏa mãn cảm giác sướng ngắn hạn, nhưng hối hận dài hạn. Tiêu dùng lúc này là liệu pháp cảm xúc, không phải quyết định kinh tế.
Ngộ nhận mình có kiểm soát được
Biểu hiện là mua xong là thôi, mình biết điểm dừng và chỉ lần này thôi.
Vấn đề thật sự ở chỗ não người đánh giá thấp chi tiêu lặt vặt, các nền tảng cố tình chia nhỏ giá, gợi ý mua thêm và tạo thói quen mua.
Không phải bạn yếu, mà là hệ thống được thiết kế để bạn mất kiểm soát.
Gốc rễ của vấn đề này là người mua đồng nhất thông minh với cảm giác thắng. Mua được rẻ nên thấy mình giỏi, mua được đồ đẹp nên thấy mình có gu, và mua được nhanh nên thấy mình quyết đoán. Nhưng cảm giác thắng khác với quyết định đúng.
Nhiều người không có định nghĩa cá nhân về việc thế nào là đủ, là đáng và xác định mục tiêu chi tiêu dài hạn. Không có tiêu chí rõ ràng, do đó mọi quyết định đều dựa vào cảm xúc hiện tại.
Nếu một quyết định mua khiến bạn cảm thấy sướng nhiều hơn là yên tâm, rất có thể nó không thông minh. Bạn đang ngộ nhận. Bạn chưa phải là người tiêu dùng thông minh.
Nguồn: Viet Build Forum
