Livestream bán hàng đã nổi lên như một công cụ vàng trong kỷ nguyên thương mại điện tử, giúp những người nổi tiếng có thể quảng bá sản phẩm trực tiếp đến hàng ngàn người theo dõi chỉ trong vài phút.

Tuy nhiên, trước cám dỗ của lợi nhuận, không ít KOLs đã biến công cụ này thành con dao hai lưỡi bằng cách quảng cáo sai sự thật. Hành động thiếu trách nhiệm này không chỉ đánh mất niềm tin của người tiêu dùng mà còn gây tổn hại nghiêm trọng đến uy tín cá nhân và thương hiệu.

Để tránh những hậu quả khôn lường, các KOLs cần nhận thức rõ tầm quan trọng của việc kiểm chứng sản phẩm và đưa ra thông tin xác thực, đóng vai trò là người dẫn dắt đáng tin cậy trên thị trường số hóa phong phú và đầy cạm bẫy hiện nay.

Sức hấp dẫn của livestream bán hàng

Ngày nay, không khó để bắt gặp những buổi livestream sôi động, nơi mà chỉ trong thời gian ngắn, hàng trăm nghìn người có thể cùng tham gia và tương tác. Tính năng này giúp những người nổi tiếng và các doanh nghiệp cung cấp một trải nghiệm mua sắm đặc biệt với khả năng thúc đẩy việc ra quyết định mua hàng nhanh chóng. Sản phẩm không chỉ được mô tả chi tiết mà còn được trình bày với những khuyến mãi hấp dẫn, làm tăng thêm sự kích thích đối với người tiêu dùng.

Không thể phủ nhận, lợi ích của livestream bán hàng là rất lớn khi các doanh nghiệp có thể cắt giảm chi phí cho các chiến dịch quảng cáo truyền thống trong khi vẫn giữ được mức độ phủ sóng cao. Nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa đã tận dụng tiềm năng này để mở rộng thị phần và xây dựng thương hiệu. Tuy nhiên, đi cùng với sự nổi lên mạnh mẽ của hình thức này là những hệ lụy khó lường mà nếu không được quản lý tốt có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng.

Mặc dù livestream mang đến sự tiện lợi và mới mẻ, không ít lần nó trở thành công cụ cho những hành vi thiếu trung thực. Một phần vì sự thiếu kiểm soát nội dung, phần khác là từ cái lợi trước mắt, nhiều người nổi tiếng đã sử dụng livestream để quảng bá sản phẩm mà chưa được kiểm chứng rõ ràng. Kết quả là, người tiêu dùng trở thành nạn nhân của nhiều vụ lừa đảo thương mại.

Sức hút từ người nổi tiếng: khi niềm tin bị lạm dụng

Những vụ scandal liên quan đến các KOLs (Key Opinion Leaders) như Quang Linh và Hằng Du Mục là ví dụ điển hình. Các phiên livestream của họ từng bị phát hiện chứa đựng những lời quảng cáo sai sự thật, như việc thổi phồng công dụng của sản phẩm hay không thông báo đầy đủ các thành phần có khả năng gây dị ứng. Điều này không chỉ gây thiệt hại vật chất cho những người mua sắm mà còn làm tổn hại niềm tin của họ đối với những người được xem là có uy tín.

Không thể phủ nhận rằng, một phần nguyên nhân khiến người tiêu dùng dễ bị lôi cuốn vào những buổi livestream chính là sức hút từ tên tuổi của người nổi tiếng. Với lượng người theo dõi lớn, sức mạnh ảnh hưởng của những người này là điều không thể bàn cãi. Đối với nhiều người, việc một người nổi tiếng quảng bá sản phẩm tạo ra một cảm giác tin tưởng nhất định, khiến họ có tâm lý an toàn hơn khi quyết định mua hàng.

Tuy nhiên, nếu bản thân các KOLs không tự đặt ra những tiêu chuẩn đạo đức cho riêng mình, thì chính sức hấp dẫn từ danh tiếng của họ sẽ trở thành công cụ nguy hiểm trong tay những cá nhân hay tổ chức thiếu lương tâm. Điều này đáng báo động hơn khi nhiều người chỉ chạy theo lợi nhuận mà quên đi trách nhiệm của mình với cộng đồng.

Liên quan vấn đề trên, PGS. TS. Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội nhấn mạnh: “Trên không gian mạng, nhất là các nền tảng có độ phủ sóng rộng rãi như TikTok, trách nhiệm của người nổi tiếng trong việc quảng bá sản phẩm không chỉ là vấn đề đạo đức cá nhân mà còn là yêu cầu pháp lý”.

Theo ông Sơn, người nổi tiếng, với tầm ảnh hưởng lớn, không đơn thuần là người tiêu dùng bình thường mà họ trở thành một kênh truyền thông có tác động mạnh mẽ đến cộng đồng. Chính vì vậy, khi họ quảng cáo cho một sản phẩm, dù trực tiếp hay gián tiếp, họ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu thông tin họ đưa ra gây hiểu lầm hoặc ảnh hưởng đến quyền lợi của người tiêu dùng.

Ông Bùi Hoài Sơn cũng nhấn mạnh về sự cần thiết của chế tài mạnh mẽ hơn, trước hết, cần có quy định ràng buộc rõ ràng hơn về trách nhiệm pháp lý của những người có ảnh hưởng khi tham gia quảng cáo.

Trước hiện trạng sử dụng livestream bán hàng chưa có một cơ chế kiểm soát chặt chẽ, Bộ Công Thương đã có những động thái nhằm lấy ý kiến cho dự thảo Luật Thương mại điện tử, tập trung quản lý hiệu quả hơn các hình thức kinh doanh mới, đặc biệt là livestream. Theo đó, cần phải có những quy định rõ ràng về trách nhiệm của các bên liên quan, bao gồm nền tảng mạng xã hội, nhà cung cấp dịch vụ và chính những người thực hiện livestream.

Một trong những vấn đề quan trọng chính là yêu cầu định danh tài khoản và kiểm soát nội dung phát sóng. Các nền tảng cần phát triển cơ chế giám sát chủ động, kịp thời phát hiện và xử lý các nội dung vi phạm, từ quảng cáo sai sự thật đến bán hàng giả. Ngoài ra, việc yêu cầu các KOLs khai báo và chịu trách nhiệm về các sản phẩm mình quảng bá cũng là một điểm cần thiết. Chỉ khi có một khung pháp lý đủ mạnh và sự nghiêm túc trong thực hiện từ tất cả các bên, thị trường mới thực sự lành mạnh và đáng tin cậy.

Đề cao vai trò của người tiêu dùng thông minh

Không chỉ dựa vào hệ thống pháp luật, bản thân mỗi người tiêu dùng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ chính mình và thị trường. Trước những lời chào mời hấp dẫn hay sức hút từ danh tiếng của người bán, người mua hàng cần giữ sự tỉnh táo – một cảnh giác tự nhủ không bao giờ là thừa. Thay vì vội vàng tin tưởng và đặt hàng, cần tìm hiểu kỹ càng về sản phẩm: chất lượng, nguồn gốc và thậm chí cả uy tín của đơn vị cung cấp.

Người tiêu dùng cần trở thành những người mua hàng thông thái, dám lên tiếng trước các hành vi gian lận, kịp thời báo cáo cho cơ quan chức năng để có biện pháp xử lý. Điều này không chỉ bảo vệ lợi ích của họ mà còn đóng góp vào việc xây dựng một môi trường kinh doanh lành mạnh và bền vững, chịu trách nhiệm với cộng đồng.

Có thể nói, livestream bán hàng là một xu hướng không thể đảo ngược trong kỷ nguyên số hóa. Với những tiến bộ không ngừng về công nghệ cùng sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội, livestream hứa hẹn tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng hàng hóa từ nhà sản xuất đến tay người tiêu dùng.

Tuy nhiên, để phát triển bền vững, không chỉ nhà nước mà các doanh nghiệp, cá nhân tham gia cũng cần tự nâng cao nhận thức về trách nhiệm xã hội và đạo đức nghề nghiệp. Livestream chỉ có thể trở thành một công cụ thực sự hữu ích khi nó được vận hành trong một khuôn khổ pháp lý chặt chẽ và sự giám sát đầy đủ từ các bên liên quan; đặc biệt với sự phát huy vai trò tích cực của người tiêu dùng.

Nguồn: Cafebiz

The post Livestream bán hàng: Công cụ vàng hay con dao hai lưỡi? appeared first on Sống Xanh Sống Khỏe.

Đối với người tiêu dùng chủ chốt, có sức ảnh hưởng đến thị trường (KOC), Chủ tịch APG ECO Đặng Thùy Linh cho rằng KOC nên cung cấp về chất lượng sản phẩm một cách minh bạch và rõ ràng. Đặc biệt, trong quá trình đánh giá về sản phẩm với vai trò của KOC thì nên đánh giá một cách khách quan, xác minh thông tin về sản phẩm trước khi đánh giá.

Chia sẻ này được bà Linh đưa ra tại Tọa đàm trực tuyến với chủ đề “Thông tin minh bạch trong giao dịch trên không gian mạng,” do Tạp chí Công Thương phối hợp với Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương) tổ chức trong khuôn khổ chuỗi các hoạt động hưởng ứng Ngày Quyền của người tiêu dùng Việt Nam năm 2025 với chủ đề “Thông tin minh bạch – Tiêu dùng trách nhiệm.”

Phải cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ

Luật Bảo vệ quyền lợi người dùng năm 2023 đã quy định rất cụ thể liên quan đến trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân kinh doanh trong cung cấp thông tin cho người tiêu dùng. Cụ thể, tổ chức, cá nhân kinh doanh phải có trách nhiệm cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ cho người tiêu dùng, liên quan đến sản phẩm, hàng hóa, liên quan đến tổ chức, cá nhân kinh doanh, liên quan đến các đánh giá của người tiêu dùng đối với sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ và cũng như đối với tổ chức, cá nhân kinh doanh.

Đặc biệt, khi một tổ chức, cá nhân kinh doanh sử dụng một bên thứ ba để cung cấp thông tin thì bên thứ ba cũng phải có chịu trách nhiệm liên quan đến hoạt động cung cấp thông tin này.

Theo đó, Luật Bảo vệ quyền lợi người dùng quy định, bên thứ ba có trách nhiệm cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ cho người tiêu dùng, hơn nữa cũng có trách nhiệm yêu cầu các tổ chức, cá nhân kinh doanh phải cung cấp thông tin, tài liệu và phương tiện để xác minh tính chính xác, đầy đủ và chân thật của thông tin đó.

Đánh giá ở góc độ này, ông Nguyễn Lâm Thanh, đại diện TikTok Việt Nam cho biết sau 3 năm hoạt động tại Việt Nam, TikTok Shop đã có hàng trăm nghìn các nhà cung cấp trên nền tảng và sử dụng một đội ngũ rất lớn những nhà sáng tạo nội dung để truyền tải, giới thiệu những sản phẩm đến với hàng chục triệu người dùng ở Việt Nam.

Theo ông Thanh, nền tảng phải tạo ra một môi trường minh bạch, rõ ràng và bảo đảm quyền lợi của tất cả các bên, từ những nhà sản xuất đến hàng triệu người hiện là những nhà sáng tạo nội dung, trong số đó có một phần nhỏ là những KOL, KOC… những người có ảnh hưởng xã hội, còn số đông chính là những nhân viên bán hàng, là những người bán hàng từ môi trường truyền thống chuyển lên trên không gian Internet; qua đó đóng vai trò trung gian giải thích về chất lượng, giá cả hàng hóa để người mua có niềm tin mua loại hàng hóa đó.

TikTok Shop đã xây dựng những bộ tiêu chí để bảo đảm các doanh nghiệp, các danh mục hàng hóa đưa lên trên nền tảng phải minh bạch, rõ ràng, có đầy đủ các giấy tờ của Nhà nước. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng phải cung cấp đầy đủ thông tin như đăng ký doanh nghiệp, địa chỉ,… để có thể xác nhận danh tính doanh nghiệp, đưa vào quy trình xử lý hậu quả khi có tranh chấp xảy ra.

Với những người bán hàng, với những người có ảnh hưởng ở trên nền tảng, TikTok cũng cho biết đã yêu cầu tất cả các bên tuân thủ các quy định của Nhà nước, như phải nói đúng về các sản phẩm, thông tin mà họ đưa đến khách hàng.

“Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2024, TikTok Shop đã từ chối tới hơn 20 triệu mặt hàng do các nhà cung cấp đưa lên nền tảng trên toàn cầu, đồng thời gỡ bỏ chức năng bán hàng của hơn 500.000 nhà sáng tạo nội dung trên nền tảng. Đây đều là những con số rất lớn,” đại diện TikTok Việt Nam cho hay.

Ở góc độ doanh nghiệp, bà Đặng Thùy Linh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần APG ECO đánh giá việc bảo vệ thông tin của khách hàng, đặc biệt là thông tin cá nhân của khách hàng cũng cần phải lưu ý. Thông tin khách hàng cần được bảo vệ một cách nghiêm ngặt để không bị rỏ rỉ ra ngoài. Đó không chỉ là bảo vệ cho doanh nghiệp mà cũng là bảo vệ cho khách hàng.

Đại diện APG ECO cũng cho rằng KOC nên cung cấp về chất lượng sản phẩm một cách minh bạch và rõ ràng. Đặc biệt. trong quá trình đánh giá về sản phẩm với vai trò của KOC cũng nên đánh giá một cách khách quan, xác minh thông tin về sản phẩm trước khi đánh giá. Ngoài ra, khi hợp tác với các nhãn hàng, KOC nên minh bạch và công khai rõ ràng về việc hợp tác quảng cáo để tránh việc quảng cáo ẩn ý gây hiểu lầm cho người tiêu dùng.

Một vấn đề quan trọng mà bà Linh đặt ra là trong quá trình KOC nhận những sản phẩm để đánh giá thì cũng lưu ý về những quy định pháp lý về quảng cáo, chỉ được phép đánh giá những sản phẩm được lưu hành tại Việt Nam, được phép kinh doanh; tránh đánh giá những sản phẩm đang bị cấm hoặc là dịch vụ đang bị cấm. KOC cũng lưu ý trong việc sản phẩm phải có đầy đủ nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng.

Chế tài đã được siết chặt

Tại tọa đàm, ông Phan Thế Thắng, Phó trưởng Ban Bảo vệ người tiêu dùng, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cho biết theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 và Nghị định 55/2024/NĐ-CP ngày 16/5/2024 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, trong trường hợp tổ chức, cá nhân kinh doanh tài trợ cho người có ảnh hưởng để người có ảnh hưởng có thể cung cấp thông tin cho người tiêu dùng thì người có ảnh hưởng sẽ được coi như bên thứ ba cung cấp thông tin và sẽ phải thực hiện các trách nhiệm giống như một bên thứ ba cung cấp thông tin cho người tiêu dùng.

KOL sẽ phải chịu trách nhiệm liên đới trong việc cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ, đồng thời có trách nhiệm yêu cầu các tổ chức cá nhân kinh doanh cung cấp các thông tin, phương tiện và tài liệu để xác minh tính chính xác và đầy đủ của thông tin. Ngoài ra luật cũng quy định một trách nhiệm mới và rất quan trọng, đó là KOL phải thông báo trước cho người tiêu dùng về việc là mình được tài trợ để cung cấp thông tin cho người dùng.

Đối với tổ chức, cá nhân kinh doanh, tương tự như KOL, khi tổ chức, cá nhân kinh doanh tài trợ cho KOL tiến hành cung cấp thông tin, thì nghiêm cấm các tổ chức, cá nhân kinh doanh không thông báo trước cho người tiêu dùng về việc tài trợ cho KOL, để tiến hành thực hiện việc xúc tiến thương mại, tiến hành quảng cáo, giới thiệu sản phẩm cho người tiêu dùng.

Tại Nghị định số 24/2025/NĐ-CP ngày 21/2/2025 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 98/2020/NĐ-CP ngày 26/8/2020 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, KOL không thông báo trước cho người tiêu dùng về việc mình được tài trợ thì mức xử lý vi phạm sẽ từ 20-30 triệu đồng nếu có hành vi vi phạm, tương tự mức phạt đối với tổ chức, cá nhân kinh doanh có sử dụng KOL, KOC mà không thông báo việc tài trợ cho người tiêu dùng.

Nhằm tăng cường công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong thời gian tới cũng như thúc đẩy sự tham gia hành động của các chủ thể có liên quan trong xã hội, hưởng ứng Ngày quyền người tiêu dùng Việt Nam năm 2025, ông Phan Thế Thắng cho biết Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia sẽ thực hiện các chương trình trọng tâm, đặc biệt tiếp tục đẩy mạnh thực hiện các chỉ đạo về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và trách nhiệm quản lý của Nhà nước đối với công tác bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng; Kế hoạch triển khai thi hành Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Trong đó, Ủy ban sẽ tập trung vào các công tác liên quan tuyên truyền, tập huấn, phổ biến quy định pháp luật, đặc biệt các quy định mới của luật và nâng cao nhận thức, hiểu biết về kiến thức tiêu dùng của người tiêu dùng cũng như hoạt động tuân thủ pháp luật của các doanh nghiệp.

Cùng với đó, Ủy ban sẽ tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát về thực thi pháp luật, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; rà soát thu thập thông tin dữ liệu từ cơ quan truyền thông, từ các tổ chức như tổ chức xã hội về bảo vệ người tiêu dùng, các hội bảo vệ người tiêu dùng, các doanh nghiệp, các hiệp hội và cả từ bản thân người tiêu dùng để tổng hợp, sàng lọc, đưa ra những đánh giá và lựa chọn, xử lý các vụ việc.

Nguồn: Vietnam+

The post Bảo vệ người tiêu dùng: KOL, KOC phải minh bạch về chất lượng sản phẩm appeared first on Sống Xanh Sống Khỏe.