Hiện có nhiều người đưa những loại cây rau hoang dã, rau rừng về trồng ở thành thị. Các loại rau rừng, rau dại, rau bản địa, từ rau sam, rau ngót rừng, đến những loại như đọt mây, rau dớn, lá giang… được thành thị hóa, thành cây rau vườn nhà.

Liệu những loại rau này có bị suy giảm chất lượng, thay đổi đặc tính khi sinh cảnh bị di dời. Việc đưa chúng vào môi trường đô thị có nhiều ưu điểm, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều thách thức về sinh thái và cả văn hóa.

Cây rau hoang dã “hiền” hơn

Khi cây rau hoang dã được đưa khỏi môi trường bản địa, nó bị nhiều yếu tố tác động. Về mặt sinh thái, rau rừng vốn quen ánh sáng tán xạ, đất nghèo dinh dưỡng, độ ẩm và vi sinh vật đặc trưng. Ở môi trường đô thị, trong nền tảng đất thịt, phân bón hóa học, ô nhiễm không khí, thiếu vi sinh bản địa, hệ vi sinh rễ của rau rừng bị thay đổi, dẫn đến biến đổi về hương vị, cấu trúc lá, hàm lượng tinh dầu, hoạt chất sinh học.

Rời môi trường tự nhiên, rau dại bị giảm áp lực tiến hóa. Khi còn ở trong rừng, cây rau hoang tự trang bị bằng các hợp chất đắng, chát, thơm, cay – những thứ làm nên cá tính của chúng. Khi đưa về trồng trong điều kiện được con người chăm bón, không sâu bệnh, những hợp chất này giảm dần, khiến rau “hiền” hơn, nhưng đồng thời cũng mất đi nét đặc trưng.

Sau vài thế hệ được nhân giống chọn lọc trong môi trường đô thị, yếu tố di truyền của cây rau rừng có thể chuyển biến. Chẳng hạn, cây chủ động cho ra giống mềm, nhanh lớn hơn, nhưng cũng kém sức chịu đựng, hương vị suy giảm. Thực tế, như rau húng quế, rau mùi tàu, khi trồng công nghiệp thì không còn thơm nồng như loại mọc ngoài tự nhiên.

Ứng xử phù hợp tùy loại rau

Không ai cản trở được xu hướng đưa rau rừng thành rau nhà. Nhưng có thể, không nhất thiết rau nào cũng phù hợp để đưa về phố, mà mỗi loài nên được cân nhắc ứng xử phù hợp.

Có thể đưa về những loại rau có khả năng thích nghi cao, ít phụ thuộc vào hệ sinh thái phức tạp. Chẳng hạn, rau sam, rau càng cua, rau diếp cá, rau ngót rừng… Những loại rau này có thể sống tốt trong chậu, trên sân thượng, ngoài vườn nhà mà vẫn duy trì được phần lớn đặc tính.

Nên giữ ngoài tự nhiên hoặc trồng mô phỏng sinh cảnh đối với những loài rau đặc hữu, có quan hệ chặt chẽ với môi trường bản địa. Chẳng hạn, những loại rau phụ thuộc vào đất rừng, độ ẩm, tán cây, vi sinh vật như rau dớn, lá bép, đọt mây… có thể bảo tồn và khai thác có kiểm soát tại nguồn, thay vì dời đi hoàn toàn. Nếu có điều kiện, có thể lập vườn mô phỏng sinh thái (eco-garden) ở đô thị để vừa trồng, vừa bảo tồn đặc điểm tự nhiên.

“Thuần hóa” nhuần nhị rau rừng

Nếu vẫn muốn đưa rau rừng về trồng vườn nhà, cần có ứng xử nhuần nhị, một quy trình thuần hóa bài bản.

Theo người có kinh nghiệm, trước hết cần tìm hiểu kỹ về sinh thái bản địa của loài cây rau dại mà mình muốn đưa đi. Những yếu tố lưu ý như điều kiện tự nhiên nơi rau đó mọc tốt nhất, độ pH đất, độ ẩm, lượng nắng, cộng sinh vi sinh, loại lá mục…

Bước đầu, tạo mô phỏng môi trường gần gũi nhất có thể đối với loài rau quen sống ở rừng. Dùng đất trộn lá mục, phân hữu cơ, giữ độ ẩm tự nhiên, trồng xen cây cao để che nắng, hạn chế phân hóa học.

Đừng nóng vội, ép thuần hóa quá nhanh mà hãy nhân giống từng bước. Nếu cẩn trọng, nên duy trì cây giống gốc từ rừng bên cạnh giống trồng ở đô thị. Khi đó, người trồng có dữ liệu để so sánh đặc tính, hương vị, chọn lọc tự nhiên qua vài mùa. Nếu có thời gian và chuyên nghiệp hơn, nên ghi chép, quan sát những thay đổi về sinh trưởng, hương vị, năng suất.

Trồng rau hoang, kể câu chuyện rau sạch

Quan trọng nhất, khi đưa rau rừng vào không gian thành thị, đừng chỉ coi đó là rau sạch, mà còn là câu chuyện kể về nguồn gốc, môi trường, tập tính, để người dùng hiểu và trân trọng hơn cây rau mà mình đang thưởng thức.

Đưa rau rừng về phố là ý tưởng không dở. Chỉ cần nhắc nhớ nhau rằng chúng ta đang chuyển đổi sinh cảnh của không chỉ một cây rau dại bất kỳ nào đó ngoài kia, mà còn là tác động vào một phần hệ sinh thái.

Động thái thuần hóa có thể giúp rau hoang trở nên gần gũi, phổ biến hơn, nhưng nếu thiếu sự tinh tế, nhất là về khía cạnh sinh thái, sẽ làm mất cái hồn rừng, phong vị tự nhiên của cây rau.

Lý tưởng nhất là vừa trồng trọt, chăm bón rau rừng trong đô thị, vừa bảo tồn rau dại ngoài tự nhiên, tạo ra hai chiều liên hệ nhuần nhị. Phố học rừng, và rừng cũng được tôn trọng bởi phố.

Nguồn: VietNam Travel Life

The post Trồng rau rừng ở phố để kể câu chuyện rau sạch appeared first on Sống Xanh Sống Khỏe.

Nhiều người dân đô thị tự trồng rau nhằm tăng cường an toàn thực phẩm, giảm phụ thuộc, và tạo thêm không gian xanh. Lợi ích được ghi nhận khá rõ về môi trường khi rau trồng trong thành phố giúp tăng không gian xanh, giảm hiệu ứng “đảo nhiệt đô thị”, cải thiện đa dạng sinh học.

Về mặt xã hội và sức khỏe, người trồng rau nhà có thêm nguồn rau tươi, kiểm soát được chất lượng, giảm phụ thuộc vào rau từ nguồn khác.

Về kinh tế gia đình, dù chưa thay thế hoàn toàn việc mua rau, nhưng phần nào giúp tiết kiệm chi phí và tăng tự chủ.

Rau tự trồng không đủ dùng

Thực tế, không gian trồng rau ở đô thị rất hạn chế do mật độ dân số cao. Nhiều người chạy theo xu hướng nhưng thiếu kinh nghiệm trồng cây, hoặc chưa biết xử lý đất, phân, nước.

Bên cạnh đó là rủi ro về môi trường. Trong môi trường đô thị, rau trồng có thể bị ảnh hưởng do ô nhiễm không khí (khói bụi, kim loại nặng), đất trồng không đảm bảo.

Việc tự trồng rau không có nghĩa là khỏi mua rau ngoài. Thực tế cho thấy phần lớn hộ gia đình tự trồng rau chưa đáp ứng một nửa nhu cầu rau xanh của gia đình.

Trồng rau sạch ở đô thị đang là xu hướng, lan tỏa mạnh, mang nhiều lợi ích rõ rệt về môi trường, sức khỏe và xã hội. Tuy nhiên, không phải gia đình nào cũng có điều kiện không gian, kỹ thuật và môi trường phù hợp để theo đuổi việc này.

Hướng dẫn trồng rau ở phố

Dưới đây là các bước và lưu ý cụ thể, từ chọn vị trí, lựa chọn vật liệu, chọn loại rau đến chăm sóc, phù hợp với ban công, sân thượng, hiên nhà.

Chọn vị trí, vật liệu

Chọn nơi có ánh sáng tốt. Đa số rau ăn lá, rau gia vị cần ít nhất 4 ‑ 6 giờ nắng mỗi ngày. Nếu ánh sáng yếu thì ưu tiên loại rau chịu bóng râm.

Bạn có thể dùng thùng xốp, chậu nhựa, bao vải trồng cây hoặc vật liệu tái sử dụng. Ở nhiều nơi, thùng xốp là cách thức phổ biến.

Nếu trồng trực tiếp trên sân thượng, vườn, cần đảm bảo lớp đất tơi xốp, thoát nước tốt. Khi dùng chậu thì dùng đất sạch cùng phân hữu cơ và ít cát, perlite để giúp thoát nước.

Chậu nên có lỗ thoát nước. Nếu đặt trên sân thượng, mái nhà, cần chú ý trọng lượng và che chắn để nước mưa không tràn.

Trên cao thường gió mạnh, nắng nóng, có thể cần che nắng nhẹ hoặc phun sương buổi trưa nếu nhiệt độ quá cao.

Chọn loại rau phù hợp

Với diện tích nhỏ, tốt nhất chọn các loại rau ăn lá (rau muống, cải ngọt, cải bó xôi, rau mùi), rau gia vị (húng, kinh giới, ngò), cà chua bi, dưa leo nhỏ, đậu rủ.

Nên tránh chọn các cây lớn cần nhiều đất, nhiều ánh nắng và chăm sóc phức tạp nếu bạn mới bắt đầu.

Do không gian nhỏ nên cây nên được luân phiên trồng. Khi một vụ kết thúc, tiếp vụ mới để tận dụng tốt không gian.

Kỹ thuật trồng và chăm sóc

Đất tốt là nền tảng. Trộn với phân hữu cơ (phân bò khô, phân trùn quế) hoặc sử dụng phối đất, mùn và cát để giúp thoát nước.

Có thể gieo trực tiếp vào chậu hoặc ươm cây con rồi chuyển sang chậu lớn hơn để kiểm soát tốt hơn.

Đất chậu nhanh khô, nên tưới nước đều, tránh tưới quá mạnh làm vỡ đất. Buổi sáng hoặc chiều mát là thời điểm tốt.

Sau khi cây bén rễ ổn định (khoảng 2 ‑ 3 tuần), bạn có thể bổ sung phân hữu cơ hoặc phân vi sinh. Tránh sử dụng phân hoá học mạnh nếu bạn muốn rau “sạch”.

Không gian nhỏ nên dễ phát hiện sớm sâu bệnh. Nên chọn cách nhặt sâu bằng tay, dùng dung dịch nước xà phòng pha loãng, hoặc gắn băng keo vàng thu bẫy côn trùng nhỏ.

Khi rau trưởng thành, thu hoạch phần ăn được và tiếp tục trồng lại vụ mới. Luân canh giúp đất không bị kiệt dinh dưỡng.

Một số lưu ý

Nếu bạn đặt chậu sát tường ngoài đường lớn hoặc gần nguồn khói bụi, có thể rau hấp thu kim loại nặng hoặc bụi bẩn.

Nên đặt chậu cách xa đường nhiều xe cộ nếu có thể. Rửa sạch rau trước khi ăn. Khi có điều kiện, thay đất sạch định kỳ.

Dùng tường, ban công, giá treo, chậu treo, vườn thẳng đứng để tối ưu diện tích nhỏ. Xu hướng này đang được khuyến khích.

Nếu ánh sáng ít (dưới 4h/ngày), nên chọn loại rau chịu bóng râm như rau mồng tơi, cải bó xôi, rau muống. Theo nhiều khảo sát, phần lớn gia đình trồng rau chỉ đáp ứng dưới 50% nhu cầu rau của mình. Vì vậy, bạn nên chấp nhận thực tế trồng rau là bổ sung hơn là thay thế hoàn toàn.

Nguồn: Vietnam Travel Life

The post Trồng rau ở phố một phát ăn ngay appeared first on Sống Xanh Sống Khỏe.

Trang trại trồng rau má thủy canh của anh Cao Văn Hùng tại phường Bình Khê (TP Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh) có diện tích 750m2. Trước khi trồng rau má thủy canh anh Hùng trồng rau cải, rau muống thủy canh. Tuy nhiên sản phẩm tiêu thụ không tốt nên anh Hùng trồng thí điểm thêm rau má.

Anh Hùng cho biết, 4 năm trước, ban đầu trồng rau má thủy canh cũng bị chết nhiều, mãi về sau mới tìm được công thức dinh dưỡng phù hợp nhất cho cây rau má.

“Nước sử dụng trồng rau có đầy đủ 11 nguyên tố đa, trung, vi lượng để cung cấp dưỡng chất cho cây. Giá thể là các chất có tác dụng cố định cây và giữ ẩm. Thường các giá thể được sử dụng là xơ dừa, mút xốp, đất nung… Ưu điểm lớn nhất của phương pháp canh tác này là không sử dụng đất nên không có sinh vật gây hại trong đất, cách ly được ký sinh trùng và không có tồn dư kim loại nặng nên sản phẩm rau đảm bảo an toàn”, anh Hùng chia sẻ.

Anh Tùng, người thường xuyên chăm sóc và thu hoạch rau má tại vườn cho biết: Trồng rau má thủy canh tiết kiệm được diện tích, dễ chăm sóc, thu hoạch nhanh và chi phí đầu tư làm nhà màng ít tốn kém.

“Trồng các loại rau khác chỉ thu hoạch được một lần rồi bỏ đi trồng lại. Còn rau má thủy canh thì cắt đi lại mọc, tầm 28 đến 30 ngày tiếp tục được thu hoạch. Nếu cây già cỗi mới cần trồng mới và chỉ cần lấy gốc của cây khác tách ra cắm sang rọ là cây sẽ phát triển. Rau má thủy canh cho năng suất cao hơn so với rau má trồng trên đất vì được trồng trong nhà màng nên mùa đông hay mùa hè rau đều phát triển tốt”, anh Tùng nói.

Với diện tích 750 m2, mỗi ngày vườn của anh Hùng bán được khoảng 50kg rau má tươi với giá trung bình từ 30.000 đồng cho đến 35.000 đồng/kg. Rau má được cung cấp cho các nhà hàng để ăn lẩu, nếu phục vụ nhu cầu ăn sống thì phải là rau má non nên bán được giá cao. Còn loại rau má để ép nước sẽ già hơn, được bán cho các cửa hàng nước giải khát.

Hiện anh Hùng cũng tự ép nước rau má để giao cho các cửa hàng giải khát trên địa bàn, mỗi ngày trung bình tiêu thụ được 400 – 500 chai. Thời gian tới anh Hùng hướng đến chế biến bột rau má và cung cấp giá thể, cây giống cho các trang trại có nhu cầu.

“Nói chung đầu ra không vướng, lợi nhuận được. Tháng nhiều tháng ít nhưng tính trung bình được khoảng trên dưới 50 triệu đồng/tháng”, Hùng bật mí và tự tin mình đang đi đúng hướng.

“Gần đây cơ quan chức năng phát hiện hàng loạt các vụ hàng giả, thực phẩm bẩn khiến người tiêu dùng rất lo lắng và hoang mang. Trước kia dân mình còn nghèo thì chỉ mong ăn no mặc ấm. Bây giờ điều kiện kinh tế các gia đình đã khá hơn, nhu cầu phải là ăn ngon mặc đẹp, ăn sạch uống sạch. Rau má thủy canh gần như sạch tuyệt đối, lại tốt cho sức khỏe nên được người tiêu dùng rất ưa chuộng”, anh Hùng chia sẻ.

___________

Ông Phạm Văn Phong, Chủ tịch UBND phường Bình Khê nhận xét: “Cao Văn Hùng là người rất đam mê với nông nghiệp, dám nghĩ dám làm. Mô hình trồng rau má thủy canh mà Hùng triển khai thân thiện với môi trường do không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Đây cũng là cơ hội cho những mô hình trồng rau sạch phát triển, đem lại hiệu quả kinh tế cho nông dân trên địa bàn phường”.

Nguồn: Nông sản Việt

The post Trồng rau má thủy canh, thu nhập 50 triệu đồng mỗi tháng appeared first on Sống Xanh Sống Khỏe.